(Gepubliceerd op Kerknet.be op 27 juli 2021)

In hun eerste verklaring sinds de ‘wapenstilstand’ in Tigray, uiten de katholieke bisschoppen van Ethiopië hun ernstige bezorgdheid. De katholieke bisschoppenconferentie van Ethiopië kwam medio juli samen bij de Consolata-missionarissen in Modjo, dertig kilometer ten zuidoosten van de hoofdstad Addis Abeba. Mgr. Tesfasselasie Medhin, de eparch (zo wordt een bisschop genoemd in vele katholieke kerken van oosterse ritus) van Adigrat, was er niet bij. Zijn bisdom ligt in het oorlogsgebied in de noordelijke Ethiopische deelstaat Tigray, langs de grens met Eritrea. De bisschoppen publiceerden een eerste reactie in het Amhaars op de ‘wapenstilstand’ in het conflict van eind juni.

De Tigray Defence Forces (TDF) namen op maandag 28 juni de controle over Mek’ele, de hoofdstad van Tigray, weer over van de regeringstroepen van premier Abiy Ahmed Ali, die meteen daarop een eenzijdige wapenstilstand afkondigde. Menig waarnemer is het erover eens dat de Vredesnobelprijswinnaar daarmee zijn gezicht probeerde te redden en dat hij de oorlog die hij in november 2020 ontketend had, verloren had. Maar een oorlog kent winnaars noch verliezers, zeggen de Ethiopische katholieke prelaten. Er is geen ‘wij’ of ‘zij’, we zijn allen broeders en zusters. Alleen vrede en verzoening kan ons land, onze samenleving en onze kerk helen.

De bisschoppen spreken hun solidariteit uit met het Ethiopische volk: ‘Als herders kunnen wij niet anders dan de pijn van het volk te delen; wij identificeren ons met de mensen die door de oorlog beproefd worden, hun angsten zijn de onze.’ Met de ommekeer in de militaire machtsverhoudingen op het terrein is het geweld in Tigray niet gestopt. De TDF hebben intussen niet alleen de hele deelstaat Tigray heroverd, zij zijn meteen ook doorgestoten in Afar en Amhara, de beide naburige deelstaten. Het conflict in Tigray lijkt zo wel degelijk in een heuse burgeroorlog te ontaarden.

Deze burgeroorlog is geenszins een religieus conflict. Het is geen conflict tussen moslims en christenen, noch een conflict tussen christenen van verschillende denominaties onderling. De Ethiopisch-orthodoxe meerderheidskerk is wel historisch vrij sterk met eeuwenoude cultusplaatsen in Tigray – zoals Aksum – verbonden en daardoor toch een enigszins betrokken partij. Niet toevallig maakte de Ethiopisch-orthodoxe patriarch Mathias al het meest uitgesproken gewag van een genocide in Tigray en hij heeft intussen zo goed als geen bewegingsvrijheid meer. De Ethiopisch-katholieke kerk – ook van oosterse ritus – daarentegen telt nauwelijks 70.000 gelovigen.

Oorlog vernielt alleen, zeggen de bisschoppen ook nu weer. De gruwel van de oorlog kan nooit fouten uit het verleden rechtzetten of crisissen oplossen. Oorlog brengt alleen onzegbaar leed met zich mee. En de prijs die onschuldige mensen telkens weer moeten betalen, is niet te schatten. Daarom roepen zij al wie ergens controle heeft in het land op nu allereerst onbelemmerd toegang te bieden aan humanitaire hulp voor de getroffen bevolking. Daarnaast moet er gewerkt worden aan waarheid en gerechtigheid, moet er om vergeving gevraagd worden en vergiffenis geschonken worden en moet het wederzijdse vertrouwen zo hersteld worden. Hoe diep ook de meningsverschillen, alleen met dialoog en onderhandelingen kunnen we die te boven komen.